ΔημιουργίεςΕξετάσειςΛύκειο - Πανελλήνιες

Προτεινόμενο Διαγώνισμα Προσομοίωσης Πανελληνίων εξετάσεων στην Έκθεση- Λογοτεχνία #5

`ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ

 

Μη λογοτεχνικό κείμενο 1

 

Κείμενο 1

Η επιστροφή των Μαρμάρων

Ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου είναι κατηγορηματικός. «Τα Ελγίνεια Μάρμαρα δε θα εγκαταλείψουν ποτέ το Λονδίνο… Βρίσκονται εκεί όπου θα παραμείνουν, στην αίθουσα του μουσείου, εκεί όπου όλοι μπορούν να τα δουν δωρεάν». Σε άρθρο του στους «Τάιμς» επαναλαμβάνονται και πάλι τα ίδια επιχειρήματα: «Αν δεν είχαν μεταφερθεί τότε στο Λονδίνο, τα Μάρμαρα του Παρθενώνα θα υφίσταντο τουλάχιστον άλλον ένα αιώνα φθοράς». «Άλλωστε υπάρχουν και νομικά εμπόδια». Ένα συνονθύλευμα φανταστικών φόβων, σκοπιμοτήτων και στρεβλών αντιλήψεων.

Ποιοι και πώς διαχειρίζονται τα σύμβολα της ιστορίας μας; Σε ποιους, αλήθεια, ανήκει η ιστορία μας; Ο υπουργός Πολιτισμού τόνισε ότι δεν μας ενδιαφέρει το τυπικό, νομικό μέρος των τίτλων ιδιοκτησίας, αλλά το πραγματικό και ουσιαστικό μέρος της επιστροφής των Μαρμάρων στη φυσική θέση τους, στο Μουσείο Ακροπόλεως.

Ο περί Ελλάδος λόγος δεν έπαψε ποτέ να είναι επίκαιρος. Ανέκαθεν ο τόπος αυτός προσφερόταν για την κατασκευή της αφήγησης μιας αρχής, μιας καταγωγής, ενός «ανήκειν». Αν οι Ευρωπαίοι λάτρεψαν τον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό είναι γιατί θέλησαν να κατασκευάσουν ένα φωτεινό μύθο για τις σκοτεινές ρίζες τους. Την απαράμιλλη ομορφιά της απαρχής ζήλεψαν, αυτήν θέλησαν να οικειοποιηθούν. Η παρακράτηση των Ελγινείων εδώ εντάσσεται. Μια εδραιωμένη στο συλλογικό ασυνείδητο αίσθηση ότι αυτό το παρελθόν είναι δικό τους, ότι «αυτή η ομορφιά μάς ανήκει». Η ιδιοκτησία ακόμη και ως κλοπή επιτρέπει τέτοιες αυθαιρεσίες. Δεν ήταν τελικά το μικρό κράτος που έφτιαξε στη συνέχεια ο Καποδίστριας, δεν ήταν γι’ αυτό που ο Shelley έλεγε «Είμαστε όλοι Έλληνες» και ο Βyron έδινε τη ζωή του. Τη δική τους καταγωγή αναζητούσαν οι Ευρωπαίοι όταν αγωνίζονταν για τη δική μας ανεξαρτησία. «Η καταγωγή είναι ο σκοπός», είπε ο Κarl Κraus. Γι’ αυτό πάσχιζαν οι τότε φιλέλληνες, γι’ αυτό πασχίζουν και οι σημερινοί. Ίσως με μεγαλύτερο πάθος ή απελπισία. Γιατί ακόμη πιο αναγκαία φαντάζει σήμερα η καταγωγή, το «ανήκειν». Κανένας άνθρωπος, κανένας λαός δεν μπορεί να ζήσει χωρίς το μύθο της καταγωγής. Ο ελληνοβρετανικός περί των Μαρμάρων διάλογος έχει μακρά ιστορία.

Σε άρθρο του περιοδικού «Ο 19ος Αιών», με τίτλο «Ο Αστεϊσμός περί των Ελγινείων Μαρμάρων», ο τότε διευθυντής του Τζέιμς Νόουλς έγραφε το 1891: «Τι ιδέα, ενώ έχομεν τις ωραίες αυτές αρχαιότητες και μπορεί ο λαός μας να πηγαίνει να τις θαυμάζει όποτε θέλει, τι ιδέα να τις στείλομε στην άλλη άκρη της Ευρώπης!»… «Ποιος γνωρίζει εάν καμιά από τις ολιγόβιες κυβερνήσεις της δεν θα τα πουλούσε αντί εκατομμυρίου στη Γερμανία ή αντί δύο στην Αμερική ή χειρότερα εάν δεν θα τα πουλούσε λιανικώς, από λίγο στον καθένα;…».

Από την Αλεξάνδρεια έρχεται η οργισμένη απάντηση του Καβάφη στην εφημερίδα «Εθνική»: «Είμεθα Κύριοι να διαθέσωμεν ως θέλομεν τα ημέτερα… Δεν είναι αγάλματα. Είναι τεμάχια μοναδικού μνημείου… Εις το ελληνικόν έθνος την σήμερον τα ερείπια της Ακροπόλεως είναι πολύ σπουδαιότερα και ιερώτερα αφ’ ότι είναι οιονδήποτε άλλο εθνικόν μνημείον εις οιονδήποτε άλλον λαόν… Δεν υπάρχει παράδειγμα εν τω κόσμω όλω ενός έθνους διατηρούντος, ουχί διά της κατακτήσεως αλλά διά προσφάτου αγοράς από δυνάστην, τα εθνικά σύμβολα άλλου έθνους… Ο λόρδος Έλγιν απέκτησε τα μάρμαρα του Παρθενώνος ουχί από τους Έλληνες αλλά από τους δυνάστες αυτών Τούρκους αφαιρώντας ό,τι ήθελε “άνευ της ελαχίστης μερίμνης διά το μνημείον όπερ απογύμνωνεν”».

Αν τα Ελγίνεια πρέπει να γυρίσουν στον τόπο τους δεν είναι μέσα στα πλαίσια κάποιας αλλαγής ιδιοκτησίας. Δεν έχουν ιδιοκτήτες οι μύθοι της καταγωγής. Έχουν όμως έναν τόπο που τους γέννησε. Αν πρέπει να γυρίσουν είναι χάριν αυτού που υπήρξε. Το κάλλος, το μέτρο, η ομορφιά, η αγωνία που άγγιξε το στοίχημα της τελειότητας. Δεν είμαστε ιδιοκτήτες τους, ζούμε όμως στον τόπο όπου συνέβησαν. Και ο τόπος, ο γενέθλιος τόπος όπου συνέβησαν είναι ακόμα εδώ!

(Φ. Τσαλίκογλου, «ΤΑ ΝΕΑ» , 29-1-2002)

 

Κείμενο 2

Ελγίνεια Μάρμαρα: Η ένωση των κομματιών του ιστορικού παζλ

Σ. Νάνου

Ποια μπορεί να είναι η σχέση μεταξύ της ζωφόρου του Παρθενώνα και της ιστορίας της Αγγλίας ή η σχέση μεταξύ της Αφροδίτης της Μήλου και της Νίκης της Σαμοθράκης και της Γαλλίας; Προφανώς δεν έχουν καμία σχέση με τις αντίστοιχες ιστορίες των δύο χωρών. Δυστυχώς, σήμερα όπως είναι γνωστό δεν σώζονται εξολοκλήρου τα μάρμαρα του Παρθενώνα. Το ζήτημα της επιστροφής τους ήταν πάντοτε ανοικτό για την Ελλάδα και για τον παγκόσμιο πολιτισμό και δόθηκαν πολλοί αγώνες προς την κατεύθυνση αυτή. Με ποιον τρόπο «ταξίδεψαν» τα μάρμαρα στη Βρετανία και γιατί είναι σημαντική η επιστροφή τους στην Ελλάδα;

Η αρπαγή των μαρμάρων…

Υπεύθυνος για τη μεταφορά των Ελγίνειων Μαρμάρων στη Βρετανία το 1806 λογίζεται ο Τόμας Μπρους, κόμης του Έλγιν και πρέσβης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από το 1799 μέχρι το 1803. Αφού εκμεταλλεύτηκε την Οθωμανική ηγεμονία στην ελληνική επικράτεια, κατάφερε και απέκτησε φιρμάνι από τον Σουλτάνο για την αφαίρεσή τους από τον Παρθενώνα και στη συνέχεια προχώρησε στην φυγάδευσή τους στην Αγγλία. Το 1810 ο Έλγιν φόρτωσε το τελευταίο μέρος της λείας του στο πολεμικό πλοίο «Ύδρα» και το 1816 κατάφερε να τα πουλήσει στη Βρετανική Κυβέρνηση. Το οθωμανικό φιρμάνι που κατέχει το Βρετανικό Μουσείο «δεν φέρει την υπογραφή και τη σφραγίδα του Σουλτάνου και χωρίς αυτήν ο Έλγιν και συνεπώς το Βρετανικό Μουσείο δεν έχουν καμία νομική απόδειξη της κυριότητας των Γλυπτών του Παρθενώνα» σύμφωνα με έκθεση ειδικών.

… ξεσηκώνει θύελλα διαμαρτυριών

Η πράξη του Έλγιν επιφέρει έντονη αντίδραση. Ενδεικτικά αναφέρουμε το ποίημα του φιλέλληνα Λόρδου Βύρωνα «Η κατάρα της Αθηνάς» για να στηλιτεύσει την πράξη αυτή ζητώντας τη βοήθεια της θεάς Αθηνάς προκειμένου να τιμωρηθούν εκείνοι που βεβήλωσαν τον Παρθενώνα. Από την πλευρά της Αγγλίας, η πρώτη γραπτή πρόταση για την επιστροφή των μαρμάρων πραγματοποιήθηκε το 1816 από τον βουλευτή Hugh Hammerslay. O Hammerslay προτείνει τη φύλαξή τους στο Βρετανικό Μουσείο «μέχρι να ζητηθούν από τους τωρινούς ή οποιουσδήποτε μελλοντικούς κύριους της πόλης των Αθηνών». Και η ελληνική κοινωνία δεν σταμάτησε να επαναλαμβάνει το αίτημα της επιστροφής τους. Η πρώτη έκκληση έγινε το 1825 από τον Αλέξανδρο Ραγκαβή προς Άγγλο εκπρόσωπο δηλώνοντας: «… ελπίζω να θέλετε να διορθώσετε το πράγμα αποκαθιστώντες τα αρπαχθέντα». Παράλληλα, η φωνή πολλών διανοούμενων δεν σιώπησε ποτέ, αλλά έφτασε μέχρι το εξωτερικό όπως του Καβάφη, του Σεφέρη, του Ελύτη και του Καζαντζάκη.

Αξιόλογος είναι και ο αγώνας της Μελίνας Μερκούρη η οποία το 1982 ως Υπουργός Πολιτισµού έθεσε πρώτη φορά το θέµα στην UNESCO και ζήτησε να διαμεσολαβήσει προς το Βρετανικό Μουσείο με σκοπό τον επαναπατρισμό των γλυπτών του Παρθενώνα. Ο λόγος που εκφώνησε το 1986 στο Oxford Union καταδεικνύει τις προσπάθειές της πάνω στο μείζον ζήτημα. «Πρέπει να καταλάβετε τι σηµαίνουν για µας τα µάρµαρα του Παρθενώνα. Είναι η υπερηφάνεια µας, είναι οι θυσίες µας. Είναι το ευγενέστερο σύµβολο τελειότητας. Είναι φόρος τιµής στη δηµοκρατική φιλοσοφία. Είναι οι φιλοδοξίες µας και το ίδιο το όνοµά µας. Είναι η ουσία της ελληνικότητάς µας».

… και επιτάσσει την επιστροφή τους!

Αν και είναι αλήθεια ότι ένα έργο τέχνης ή ένα κομμάτι της αρχαιότητας ανήκει στην κληρονομιά της ανθρωπότητας, αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι μπορεί να τριγυρνά… Το μνημείο ανήκει σε μια περιοχή, σε έναν πολιτισμό, σε μια χώρα-τη δική του, στην οποία επινοήθηκε, δημιουργήθηκε και πάντα ζούσε σε αυτήν εκφράζοντας τις αξίες, τις αντιλήψεις, τα ιδεώδη και την αισθητική της. Μέσα λοιπόν από τα έργα τέχνης καταλαβαίνουμε την κοινωνία που τα δημιούργησε και τον πολιτισμό της.

Τα Ελγίνεια Μάρμαρα δημιουργήθηκαν εδώ, και εδώ είναι ο φυσικός τους χώρος, ενώ εκεί ζουν εξόριστα και ξένα ανάμεσα σε ξένους. Στο Βρετανικό Μουσείο χιλιάδες άνθρωποι συρρέουν για να τα δουν. Όμως τα εκθέματα που έχουν μπροστά τους είναι νεκρά, ψυχρά και ακρωτηριασμένα. Δεν υπάρχει καμία σύνδεση, καμία αλληλεπίδραση, καμία ανταλλαγή και κανένας διάλογος. Ο επισκέπτης φεύγοντας δεν έχει νιώσει κανένα συναίσθημα. Και αυτό γιατί ένα κομμάτι τέχνης είναι ένας ζωντανός οργανισμός και πρόκειται να σου αφηγηθεί όλη την ιστορία του μόνο αν είναι σπίτι του. Το νήμα τώρα είναι κομμένο με αποτέλεσμα τη σιωπή.

Άραγε το παζλ θα δημιουργηθεί, για να μάθουμε την ιστορία;

Η λογική του χρήματος και το δέλεαρ του κέρδους φαίνεται να κυριαρχεί εν προκειμένω και φτάνει σε σημείο που κατορθώνει να στερήσει ένα ολόκληρο έθνος από την ιστορία του. Το μεγάλο ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: «Πότε τα ελληνικά έργα τέχνης θα επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους, για να εκφράσουν τη ζωή τους; Θα έχουν άραγε την ευκαιρία να ενωθούν με τα υπόλοιπα κομμάτια και να μοιραστούν τις ιστορίες μαζί μας;» Τα κομμάτια- εκθέματα περιμένουν διακαώς να συνδεθούν με αυτά που χρόνια λείπουν και το παζλ να λάβει επιτέλους την οριστική του μορφή. Ποια ιστορία θα μας πει και ποιο συναίσθημα θα μας προκαλέσει;

 

Κείμενο 3

Κική Δημουλά, «Βρετανικό μουσείο (Ελγίνου μάρμαρα)»

 

Στην ψυχρή του Μουσείου αίθουσα

την κλεμμένη, ωραία, κοιτώ
μοναχή Καρυάτιδα.
Το σκοτεινό γλυκύ της βλέμμα
επίμονα εστραμμένο έχει
στο σφριγηλό του Διονύσου σώμα
(σε στάση ηδυπαθείας σμιλευμένο)
που δυό βήματα μόνον απέχει.
Το βλέμμα το δικό του έχει πέσει
στη δυνατή της κόρης μέση.
Πολυετές ειδύλλιον υποπτεύομαι|
τους δυό αυτούς να ‘χει ενώσει.
Κι έτσι, όταν το βράδυ η αίθουσα αδειάζει
απ’ τους πολλούς, τους θορυβώδεις επισκέπτες,
τον Διόνυσο φαντάζομαι
προσεκτικά απ’ τη θέση του να εγείρεται
των διπλανών γλυπτών και αγαλμάτων
την υποψία μην κινήσει,
κι όλος παλμό να σύρεται
τη συστολή της Καρυάτιδας
με οίνον και με χάδια να λυγίσει.

Δεν αποκλείεται όμως έξω να ‘χω πέσει.
Μιαν άλλη σχέση ίσως να τους δένει
πιο δυνατή, πιο πονεμένη:
Τις χειμωνιάτικες βραδιές
και τις εξαίσιες του Αυγούστου νύχτες
τους βλέπω,
απ’ τα ψηλά να κατεβαίνουν βάθρα τους,
της μέρας αποβάλλοντας το τυπικό τους ύφος,
με νοσταλγίας στεναγμούς και δάκρυα
τους Παρθενώνες και τα Ερεχθεία που στερήθηκαν
στη μνήμη τους με πάθος ν’ ανεγείρουν.

 

 

Θέματα:

Α1. Να συμπτύξετε το περιεχόμενο των τριών πρώτων παραγράφων του κειμένου 1 σε μία παράγραφο 60-80 λέξεων.

(μονάδες 15)

Β1. Να εντοπίσετε τα επιχειρήματα στο κείμενο 1 με τα οποία ο Τζέιμς Νόουλ και ο Καβάφης υποστηρίζουν τις απόψεις τους για τα γλυπτά του Παρθενώνα.

(μονάδες 15)

Β2.  Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις του κειμένου 2 ως σωστές ή λάθος.

Α. O Hammerslay προτείνει τη φύλαξή τους στο Βρετανικό Μουσείο «μέχρι να ζητηθούν από τους τωρινούς ή οποιουσδήποτε μελλοντικούς κύριους της πόλης των Αθηνών».

Β. Μέσα λοιπόν από τα έργα τέχνης καταλαβαίνουμε την κοινωνία που τα δημιούργησε και τον πολιτισμό της.

Γ. Μεταξύ των μαρμάρων που εκτίθενται στη Βρετανία υπάρχει σύνδεση, αλληλεπίδραση, ανταλλαγή και διάλογος.

Δ. Η λογική του χρήματος και το δέλεαρ του κέρδους δεν φαίνεται να κυριαρχεί σχετικά με την παραμονή των γλυπτών στη Βρετανία.

Ε. Τα κομμάτια- εκθέματα περιμένουν διακαώς να συνδεθούν με αυτά που χρόνια λείπουν και το παζλ να λάβει επιτέλους την οριστική του μορφή

(μονάδες 5)

Β3.α.  Να αντικαταστήσετε τις υπογραμμισμένες λέξεις με ένα συνώνυμό τους, που να κάνει πιο απλό το ύφος, χωρίς να μεταβληθεί το νόημα των προτάσεων:

– Ένα συνονθύλευμα φανταστικών φόβων.

– Την απαράμιλλη ομορφιά της απαρχής ζήλεψαν, αυτήν θέλησαν να οικειοποιηθούν.

– Μια εδραιωμένη στο συλλογικό ασυνείδητο αίσθηση ότι αυτό το παρελθόν είναι δικό του.

(μονάδες 6)

β. Να αιτιολογήσετε τη χρήση των σημείων στίξης στις φράσεις που ακολουθούν:

Το ερωτηματικό στη φράση: Με ποιον τρόπο «ταξίδεψαν» τα μάρμαρα στη Βρετανία και γιατί είναι σημαντική η επιστροφή τους στην Ελλάδα;

Τα εισαγωγικά στις φράσεις: στο πολεμικό πλοίο «Ύδρα» … , «… ελπίζω να θέλετε να διορθώσετε το πράγμα αποκαθιστώντες τα αρπαχθέντα»

Το θαυμαστικό  στη φράση: επιτάσσει την επιστροφή τους!

(μονάδες 4)

 

Β4. α) O Hammerslay προτείνει τη φύλαξή της στο Βρετανικό Μουσείο «μέχρι να ζητηθούν από της τωρινούς ή οποιουσδήποτε μελλοντικούς κύριους της πόλης των Αθηνών»: Να μετατραπεί η σύνταξη στην αντίθετή της και να δικαιολογηθεί η συγκεκριμένη επιλογή από τη συγγραφέα του κειμένου.

(μονάδες  3)

β) Ποια νοηματική σχέση δηλώνουν οι παρακάτω λέξεις του κειμένου: λοιπόν, γιατί

(μονάδες 2)

 

Γ. Ποια άποψη εκφράζει η ποιήτρια στο κείμενο 3; Να αναπτύξετε την απάντησή σας χρησιμοποιώντας 3 κειμενικούς δείκτες. Ποιες σκέψεις και συναισθήματα σας γεννά; (150 λέξεις)

(μονάδες 15)

 

Δ. Στο πλαίσιο της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας με ένα Βρετανό συνομήλικό σας, προσπαθείτε να τον ευαισθητοποιήσετε για το θέμα των γλυπτών του Παρθενώνα. Τον παρακινείτε να προκαλέσει συζήτηση στο σχολείο του σχετικά με την επιστροφή των μαρμάρων στην Ελλάδα. Η επιστολή σας (e-mail) να κυμαίνεται μεταξύ 300-400 λέξεων.

(μονάδες 30)

 

What's your reaction?

Excited
1
Happy
0
In Love
0
Not Sure
0
Silly
0

You may also like

Leave a reply